1951 yılında J.R.R. Tolkien, yayıncısı Milton Waldman'a uzun bir mektup yazar. Mektupta, Yüzüklerin Efendisi'ni neden yazdığını anlatır. Der ki:

"İngilizlerin kendine özgü bir mitolojisi yoktu. Ben bir tane inşa etmek istedim."

Tolkien, bir milletin hafızasında bir boşluk olduğunu hisseder ve bu boşluğu doldurmak için yıllarını verir. Dil bilgisi, filoloji, eski destanlar, İskandinav mitolojisi... Onun Orta Dünya'sı, tüm bu kaynakların bir sentezidir.

Ama ya Tolkien'in "inşa ettiğini" sandığı mitoloji, aslında çok daha kadim bir hafızanın yankısıysa? Ya Orta Dünya, unutturulmaya çalışılan bir gerçekliğin, kayıp bir coğrafyanın, gizli bir kütüphanenin kapısını aralıyorsa?

Bu bölümde Defne ve Ergen, Tolkien'in eserlerini daha önce hiç yapmadıkları bir şekilde ele alıyor. Onu edebiyat eleştirmenleri gibi değil, kadim hafızanın izini süren arkeologlar gibi okuyorlar. Ve karşılarına şu soru çıkıyor: Neden tüm dünya mitolojileri aynı hikayeyi anlatıyor?

Bu bölümde sorduğumuz sorular:

• Carl Jung'un "kolektif bilinçdışı" nedir? Tüm insanlığın ortak hafızası gerçekten var mı?

• Jung'un arketip teorisi: Kahraman, yaşlı bilge, gölge, yolculuk... Bu arketipler neden tüm kültürlerde aynı?

• Joseph Campbell'in "monomit" (tek mit) kuramı: Tüm kahramanlık hikayeleri aynı yolculuğun farklı versiyonları mı?

• Jorge Luis Borges'in "Aleph" ve "Babil Kütüphanesi" hikayeleri: Tüm kitaplar aslında tek bir kitabın tekrarı mı?

• Tolkien, bu düşünürlerden etkilenmiş olabilir mi? Yoksa hepsi aynı kadim kaynağa mı işaret ediyor?

• Doğrudan etki mi, arketipsel örtüşme mi, yoksa ortak bir medeniyet mirası mı? Bu üç hipotez, Tolkien'in Orta Dünya'sı ile kadim anlatılar arasındaki benzerlikleri nasıl açıklıyor?

Acaba?

2. Sezon, her Çarşamba saat 20:00'de.

"Bu programda paylaşılan bilgiler, kesin doğru olarak değil, araştırmaya teşvik ve tefekküre davet amacıyla sunulmaktadır. Dinleyicilerimizi kendi araştırmalarını yapmaya, güvenilir kaynaklara başvurmaya ve en önemlisi Kur'an ve Ehlibeyt öğretileriyle her bilgiyi süzgeçten geçirmeye davet ediyoruz."