Canal-e Vafa | | کانال وفا | اپیزود ۵ cover art

Canal-e Vafa | | کانال وفا | اپیزود ۵

Canal-e Vafa | | کانال وفا | اپیزود ۵

Listen for free

View show details

About this listen

 بیداری مدنی | عاملیت فردیهمراهان ارجمند، به کانال وفا خوش آمدید.در اپیزود قبل گفتیم که شهروندی بدون عاملیت فردی در حد قانون، شعار یا یک موقعیت حقوقی باقی می‌ماند. و گفتیم شهروندی بستر اجتماعیِ تحقق عاملیت فردی است.حالا وقتش رسیده خودِ این مفهوم را دقیق‌تر باز کنیم: عاملیت فردی.عاملیت دقیقاً یعنی چی؟ و چرا با وجود این‌همه نارضایتی، این‌همه آگاهی، این‌همه تجربهٔ تاریخی، باز هم احساس می‌کنیم نقش ما در تغییر کم‌رنگ، فرسوده یا بی‌اثر شده؟عاملیت چه هست و چه نیستاول شاید بد نباشه چند تا سوءتفاهم رو کنار بزنیم.عاملیت صرفاً نارضایتی نیست. صرفاً اعتراض نیست. صرفاً خشم، هیجان یا واکنش لحظه‌ای هم نیست.عاملیت یعنی توانِ تصمیم آگاهانه، پذیرش مسئولیت و کنش معنادار در زندگی فردی و جمعی. یعنی فرد خودش را فقط «متأثر» از شرایط نمی‌بیند، بلکه خودش را «فاعل» می‌داند؛ کسی که - حتی در محدودیت - می‌تواند انتخاب کند، موضع بگیرد و مسئول پیامد انتخابش باشد.چرا نارضایتی لزوماً به عاملیت تبدیل نمی‌شودیکی از چالش‌های رایج این است که فکر می‌کنیم هر جا نارضایتی بالا رفت، عاملیت هم خودبه‌خود شکل می‌گیرد.اما تجربه در ایران و جاهای دیگر چیز دیگه‌ای رو نشان می‌دهد.نارضایتی می‌تواند به عاملیت منجر شود، اما می‌تواند به فرسودگی، بی‌حسی یا تخلیهٔ موقت هم ختم شود.وقتی فرد بارها اعتراض می‌کند اما تغییری تجربه نمی‌کند؛ وقتی صدا هست اما شنیده نمی‌شود؛ وقتی کنش هست اما افق و معنا ندارد؛ عاملیت کم‌کم تحلیل می‌رود.فرسایش عاملیتعاملیت معمولاً ناگهان از بین نمی‌رود. فرسوده می‌شود.با تکرار شکست‌ها، با تجربهٔ بی‌اثر بودن، با شکاف میان امید و واقعیت.و این‌جاست که انسان ناراضی به‌جای کنش آگاهانه، به واکنش‌های مقطعی، سکوت‌های طولانی یا انفجارهای کوتاه‌مدت پناه می‌بره.در یکی از مقاله‌هایی که دربارهٔ بیداری مدنی و عاملیت در پروژه ایران ۱۴۰۰ بر همین نکته تأکید شده: این‌که آگاهی و نارضایتی اگر به کنش معنادار نرسند، خودشان می‌توانند به عامل فرسایش عاملیت تبدیل شوند.عاملیت فردی بدون بستر اجتماعیاینجا دوباره به همان نقطه‌ای می‌رسیم که در اپیزودهای قبل گفتیم.عاملیت فردی بدون بستر اجتماعی و نهادی، دوام نمی‌آورد.فرد ممکنه برای مدتی آگاه باشد، مسئولیت‌پذیر باشد و حتی هزینه بدهد؛ اما اگر این کنش در یک فضای جمعیِ قابل اتکا تجربه نشه، عاملیت به‌تدریج به خستگی و وازدگی تبدیل می‌شه.به همین دلیله که عاملیت فردی و شهروندی از هم جدا نیستند.نسبت عاملیت و شهروندیعاملیت، موتور شهروندی است. و شهروندی،l بستر اجتماعیِ عاملیت.عاملیت بدون شهروندی پراکنده، فرساینده و گاه پرهزینه است. و شهروندی بدون عاملیت به اطاعت، تکراری بی‌روح ختم می‌شود.بیداری مدنی در همین نقطه معنا پیدا می‌کند: جایی که فرد نه فقط بیدار، بلکه قادر به کنش آگاهانه، مسئولانه و معنادار باشد.شاید مسئلهٔ امروز ما کمبود آگاهی نباشد. کمبود خشم یا نارضایتی هم نباشد.شاید مسئلهٔ اصلی، فرسایش عاملیت فردی باشد.عاملیتی که در غیاب بستر اجتماعی، در نبود اعتماد، و زیر فشار تکرار ناکامی‌ها آرام‌آرام تحلیل رفته است.در اپیزود بعد، به این پرسش می‌پردازیم که: عاملیت فردی چطور می‌تواند به کنش جمعی تبدیل شود...
No reviews yet