Prof. Dr. Serkan Yılmaz, afet tıbbının yalnızca müdahale anıyla sınırlı olmadığını; planlama, koordinasyon, psikolojik hazırlık ve disiplinler arası iş birliğiyle ele alınması gereken çok katmanlı bir alan olduğunu vurguluyor. Afetlerin, sağlık çalışanlarının hem mesleki yeterliliklerini hem de psikolojik dayanıklılıklarını sınadığını belirtiyor.

Afet tıbbını acil tıbbın doğal bir uzantısı olarak tanımlayan Yılmaz, özellikle triyajın merkezi rolüne dikkat çekiyor. Psikososyal desteğin ise sonradan eklenen bir unsur değil, tüm süreçlerin ayrılmaz bir parçası olması gerektiğini ifade ediyor.

Eğitimde standartların güçlendirilmesi gerektiğini söyleyen Yılmaz, Türkiye gibi afet riski yüksek ülkelerde afet tıbbı ve psikolojisinin sağlık eğitiminin merkezinde yer alması gerektiğini vurguluyor. Ona göre gerçek hazırlık; teknik bilgi kadar psikolojik dayanıklılık, ekip çalışması ve süreklilikle mümkün.

Çizmeliler Podcast’inin bu bölümü, Afet Psikolojisi Platformu Derneği ve Türk Japon Vakfı işbirliği ile düzenlenen 1. Uluslararası Afet Psikolojisi Çalıştayı kapsamında Türk-Japon Vakfı Kültür Merkezi’nde (Ankara) kaydedilmiştir.

Tülay Akgün, ebe ve hemşire; UMKEDER Denetim Kurulu Asil Üyeleri’nden, yıllardır afet alanında çalışan, uluslararası görevlerde ekip yöneticiliği yapmış bir isim. Klinik Psikolog Gülşah Sütlüoğlu’nun gerçekleştirdiği bu söyleşide, Tülay Akgün; afetlerde öğrenmenin çoğu zaman sahada, problem çözerek ve mücadele ederek gerçekleştiğini söylüyor. Ancak bu öğrenmenin bedelinin ağır olduğunu da ekliyor. Bu yüzden gönüllü olmanın, neye talip olduğunu bilerek yola çıkmak anlamına geldiğini vurguluyor.

Tülay Akgün’e göre afet çalışması sahaya varmadan önce başlıyor. Yolda ekip olarak tüm süreci zihinsel olarak kurduklarını, kiminle ve nasıl çalışacaklarını planladıklarını anlatıyor. Çünkü sahada sadece kendi ekibinle değil, pek çok farklı ekiple birlikte çalışıyorsun. Bu yüzden hem kendi ekibini hem de diğer ekipleri tanımak kritik. Tatbikatların bu noktada belirleyici olduğunu, kimin nerede güçlü ya da zorlandığını önceden bilmenin sahada hayat kurtardığını söylüyor.

Sahada her şeyi herkesin yapamayacağını ama herkesin bütünün bir parçası olabileceğini hatırlatıyor. Zorlanan bir ekip arkadaşını durdurabilmenin, gerektiğinde geri çekilmenin ve görevi devretmenin de işin bir parçası olduğunu vurguluyor. Adrenalini doğru yönetmenin, hem sahada hem de sonrasında kendine bakmanın önemine dikkat çekiyor.

“Biz kahraman değiliz,” diyor Tülay Akgün. “Amatör ruhunu koruyan profesyonelleriz.” Ona göre afet yönetimi, doğru temas kurabilme meselesi. Ve bu iş, “elimizden geleni yapmak” değil, gerçekten “gerekeni yapmak.”

Çizmeliler Podcast’inin bu bölümü, Afet Psikolojisi Platformu Derneği ve Türk Japon Vakfı işbirliği ile düzenlenen 1. Uluslararası Afet Psikolojisi Çalıştayı kapsamında Türk-Japon Vakfı Kültür Merkezi’nde (Ankara) kaydedilmiştir.

Canan, İstanbul’da yaşayan ve kamuda çalışan bir psikolog. 6 Şubat’tan sonra Malatya’ya görevlendiriliyor. Orada hem personelle hem de onların aileleriyle ilgileniyor. Onu en çok etkileyen şeylerden birinin, depremi yaşayan personelin vardiyalarına hiçbir şey olmamış gibi devam etmesi olduğunu söylüyor. Oysa vardiya bitiminde dönecek bir evleri yok, kayıpları var, geçici yerlerde kalıyorlar. Buna rağmen işlerini sürdürmeye devam etmelerini “insanüstü bir durum” olarak tanımlıyor. Sanki iki ayrı hayatı aynı anda yaşıyor gibiydiler.

Sahadan ayrılırken personelin ona sorduğu bir soru aklında kalıyor: “Burada bu kadar şeyi gördükten sonra sen İstanbul’a, bir deprem bölgesine, nasıl döneceksin?” O günlerde iki farklı gerçekliğin aynı anda yaşandığını, ancak bunun çoğu zaman görülmediğini söylüyor. İnsanlar yaşadıklarını farklı şekillerde dışa vuruyordu ama duygularını konuşabilecekleri alanlar yoktu. Yeniden inşa süreci başlamış olsa da bunun bütüncül ilerlemediğini, geçmişin ve kayıpların hâlâ belirsizlik ve kaygı yarattığını vurguluyor. Pek çok insanın hâlâ sevdiklerinin izini, bir mezarı, bir yeri aramaya devam ettiğini anlatıyor.

Çizmeliler Podcast’inin bu bölümü, APP – Afet Psikolojisi Eğitim Modülü (APEM) kapsamında Bursa’daki ileri düzey kış tatbikatı sırasında, Bursa’da tatbikat alanında kaydedilmiştir.