Episodes

  • Król wobec historii. Najbardziej brzemienna w skutki zdrada

    Król wobec historii. Najbardziej brzemienna w skutki zdrada
    Jan 31 2026
    Kontynuujemy rozważania nad najsłynniejszymi zdradami w dziejach Polski. Jedną z najbardziej brzemiennych w skutki była zdrada króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, czyli jego przystąpienie do konfederacji targowickiej.

    Decyzja miała kluczowe znaczenie dla losów państwa. Choć król nie był wybitnym monarchą i dysponował ograniczoną realną władzą, w momencie uchwalenia Konstytucji 3 Maja opowiedział się po jej stronie, mimo że nie wynikał z tego żaden jego osobisty interes.

    🎧 Posłuchaj:
    Show More Show Less
    20 mins
  • Maria Wirtemberska. Pierwsza powieściopisarka i rodzinny dramat w cieniu zdrad

    Maria Wirtemberska. Pierwsza powieściopisarka i rodzinny dramat w cieniu zdrad
    Jan 24 2026
    W kolejnym odcinku „Silva rerum, czyli w staropolskim ogrodzie rzeczy” odkrywamy dalsze, poruszające losy Marii Wirtemberskiej. Jak to się stało, że polska arystokratka została pionierską pisarską?

    W programie opowiadamy o jej literackim sukcesie, niespełnionej miłości do księcia Józefa Poniatowskiego oraz o wstrząsającej postawie jej syna Adama, który podczas powstania listopadowego stanął przeciwko własnej matce i rodzinnym Puławom.

    🎧 Posłuchaj:
    Show More Show Less
    22 mins
  • Generał Ludwik Wirtemberski pod lupą historii

    Generał Ludwik Wirtemberski pod lupą historii
    Jan 17 2026
    W kolejnym odcinku "Silva rerum, czyli w staropolskim ogrodzie rzeczy" kontynuujemy opowieść o zdradach, które trwale zapisały się w dziejach Polski.

    Przyjrzeliśmy się postawie generała Ludwika Wirtemberskiego. Czy jego decyzje mogły realnie wpłynąć na losy konfliktu?

    🎧 Posłuchaj:
    Show More Show Less
    21 mins
  • Od euforii do nienawiści. Królewska zdrada i mroczne karty historii

    Od euforii do nienawiści. Królewska zdrada i mroczne karty historii
    Jan 10 2026
    Rok 1792 to nie tylko czas formowania się nowej armii, ale przede wszystkim moment bolesnych rozczarowań. Nadzieje rozbudzone Konstytucją 3 Maja zderzają się z brutalną polityką i słabością monarchy, który ostatecznie przystępuje do Targowicy.

    Władysław Zawistowski i Konrad Mielnik analizują skomplikowaną relację Stanisława Augusta z carycą Katarzyną oraz drogę, którą przebył król: od uwielbienia tłumów skandujących hasło „król z narodem”, aż po powszechną nienawiść. W tle wielkiej polityki pojawia się także wątek księcia Ludwika Wirtemberskiego, utracjusza i hazardzisty, którego tragiczne małżeństwo z Marią z Czartoryskich i późniejsza zdrada militarna staną się jednym z symboli upadku Rzeczypospolitej.

    🎧 Posłuchaj:
    Show More Show Less
    21 mins
  • Gdy klęska zrodziła nadzieję. Żołnierze, którzy wiedzieli, o co walczą

    Gdy klęska zrodziła nadzieję. Żołnierze, którzy wiedzieli, o co walczą
    Jan 3 2026
    Wciąż pozostajemy w burzliwym roku 1792. Trwa wojna polsko-rosyjska, a polscy żołnierze walczą w niezwykle trudnych warunkach, często z góry skazani na porażkę.

    Właśnie wtedy rodzi się jednak nowa jakość.W 1792 roku zaczyna kształtować się nowoczesna, zawodowa armia polska, złożona z ludzi różnych stanów. To wojsko nie tylko szkolone i zdyscyplinowane, ale przede wszystkim głęboko zmotywowane, przepełnione patriotyzmem. Po raz pierwszy od bardzo dawna polscy żołnierze wiedzą, o co walczą.

    🎧 Posłuchaj:
    Show More Show Less
    19 mins
  • Wojsko w przełomowym momencie. Narodziny nowej armii Rzeczypospolitej w 1792 roku

    Wojsko w przełomowym momencie. Narodziny nowej armii Rzeczypospolitej w 1792 roku
    Dec 27 2025
    W kolejnym odcinku audycji "Silva rerum, czyli w staropolskim ogrodzie rzeczy" powracamy do rozmowy o polskiej armii schyłku XVIII wieku. Jest rok 1792, trwa wojna z Rosją, a wojsko Rzeczypospolitej, dotąd osłabione i zaniedbane, zaczyna się odradzać.

    Impulsem do zmian stały się uchwały Sejmu Wielkiego, który, świadomy narastających zagrożeń, podjął próbę gruntownej reformy armii i odbudowy jej znaczenia.

    🎧 Posłuchaj:
    Show More Show Less
    21 mins
  • Operacja czy wojna? Starcie z Rosją i próba ocalenia reform w 1792 roku

    Operacja czy wojna? Starcie z Rosją i próba ocalenia reform w 1792 roku
    Dec 20 2025
    Wojna polsko-rosyjska z 1792 roku trwała w cieniu politycznych pozorów. Dla Rosji była jedynie operacją wojskową, a dla Rzeczypospolitej - walką o przetrwanie reform i suwerenności.

    Osłabiona wcześniej polska armia wchodziła w konflikt w stanie głębokiego kryzysu, jednak właśnie w ogniu wojny zaczęła się stopniowo odradzać.

    🎧 Posłuchaj:
    Show More Show Less
    21 mins
  • Burza po uchwaleniu Konstytucji 3 Maja. Polska w obliczu politycznego chaosu

    Burza po uchwaleniu Konstytucji 3 Maja. Polska w obliczu politycznego chaosu
    Dec 13 2025
    Konstytucja 3 Maja zamiast stabilizacji przyniosła Polsce otwarty konflikt. Wraz z rosyjską armią do kraju wkroczyła targowica, a osłabione polskie wojsko nie było w stanie stawić skutecznego oporu. Mieszczanie i szlachta, czyli zwolennicy reform, znaleźli się w sytuacji zagrożenia i politycznego chaosu.

    O wydarzeniach z końca XVIII wieku rozmawiają Władysław Zawistowski i Konrad Mielnik.

    🎧 Posłuchaj:
    Show More Show Less
    21 mins