In deze tweede aflevering van de podcast Subcurrents spreekt Gerbrand Oudenaarden met Pieter van Boheemen. Pieter maakte de reis van biotechnoloog en biohacker naar democratie-onderzoeker. Bij Waag Society leidde hij het Open Wet Lab en Fab Lab, daarna werkte hij bij het Rathenau Instituut.

Met zijn stichting Post X Society houdt hij in de gaten hoe sociale media onze verkiezingen beïnvloeden. Wat hij vond is verontrustend. Tijdens de laatste Tweede Kamerverkiezingen ontdekte zijn team trollenlegers uit West-Afrika die Nederlandse kandidaten pushten, AI-gegenereerde geweldsfantasieën die dagenlang bovenaan TikTok stonden, en een Facebook-haatpagina — gerund door PVV-Kamerleden — met soms meer dan een miljoen views per dag. Zijn conclusie: dit waren de minst transparante verkiezingen in de recente Nederlandse geschiedenis.

Maar Pieter is geen doemdenker. Hij helpt ook gewone kantoorgebruikers overstappen van Google en Microsoft naar open source alternatieven. Niet uit naïviteit, maar uit noodzaak — want wie je infrastructuur beheert, heeft macht over je.In dit gesprek ontleden we hoe sociale media de Nederlandse verkiezingen beïnvloeden, waarom TikTok een uniek gevaar vormt, en wat we zelf kunnen doen — van stemgedrag tot digitale soevereiniteit.

Youtube versie: https://youtu.be/cfN8DnD-m_g Peertube: https://tube.engagetv.com/w/cCj7GD88J2Nf8yxmDXuNre

Post X Society: https://postxsociety.org Democratie Monitor: https://democratiemonitor.nl Hybrid Election Integrity Observatory (HEIO) / Rapport verkiezingsbeïnvloeding: https://www.heio.nl Vrije Cloud: https://vrije.cloud Post Tyranny Tech bijeenkomsten: https://www.postxsociety.org/2026/02/13/27-feb-post-tyranny-tech-3-digitaal-onafhankelijk-werken/

Timestamps

0:00 — Intro 0:53 — Van biotechnoloog naar democratie-onderzoeker 1:24 — Het moment dat technologie en democratie botsten: Trump 2016 2:17 — Wanneer werd het persoonlijk? 3:25 — Post X Society: opgericht aan de keukentafel 3:49 — Fascisme, memes en de erosie van democratische cultuur 5:03 — Polarisatie: Nederland vs. de Verenigde Staten 5:43 — De missie van Post X Society 7:37 — Klein team, grote ambities — van hackerspaces tot de VN 8:39 — Hackermentaliteit: waarom technologie begrijpen essentieel is 9:52 — Social media als militaire beïnvloedingsinfrastructuur 11:24 — Amerikaans beleid: Post X Society op een “censuur-NGO” lijst 12:07 — Is wetgeving genoeg? De grenzen van de DSA 13:18 — Jongeren en social media: verbieden of herontwerpen? 14:21 — Het verkiezingsonderzoek: Hybrid Election Integrity Observatory 14:55 — De deepfake Timmermans-video op TikTok 17:12 — Engagement boven veiligheid: het businessmodel van platforms 18:14 — Normalisatie van geweld leidt tot echt geweld 18:41 — Waarom Nederland eigen verkiezingsonderzoek nodig had 19:48 — De aanpak: marketingtools hacken om platforms te monitoren 21:14 — Gelegenheidscoalitie: samenwerking met RTL Nieuws en Trollrensics 22:47 — DSA researcher access: 80 werkdagen wachten terwijl verkiezingen lopen 24:18 — Trollenlegers uit West-Afrika die Nederlandse kandidaten pushen 27:14 — AI-gegenereerde haatpagina met een miljoen views per dag 29:02 — De minst transparante verkiezingen in de recente Nederlandse geschiedenis 31:15 — Waarom TikTok fundamenteel anders werkt dan andere platforms 33:06 — TikTok: Chinees, Amerikaans, of ondoorzichtig? 34:10 — TikTok livestreaming: extremisme financieren met gifts 36:49 — De bredere impact: democratie erodeert ook in Nederland 38:30 — Wat kun je zelf doen? Democratie begint in je straat 39:58 — Digitale soevereiniteit: waarom cloud-afhankelijkheid een machtsvraagstuk is 42:20 — Open source: naïef of noodzakelijk? 44:02 — Post Tyranny Tech: mensen helpen naar een vrije cloud 45:52 — De drempels bij het overstappen 46:54 — FLOSS First: het principe van Post X Society 47:41 — AI en het ontbreken van Europese alternatieven 48:48 — Waar haalt Pieter zijn hoop vandaan? 50:19 — Oproep: dit is een collectief probleem

Vijftien jaar geleden was Jan Bruin een van de eerste social media marketeers van Nederland. Hij overtuigde bedrijven om in te stappen op Facebook. Het was een speeltuin, het was nieuw, het voelde onschuldig. Dat veranderde. Niet alleen voor de bedrijven die hij adviseerde, maar vooral voor hemzelf. In een periode in Brazilië, ver van vrienden en familie, gleed Jan af naar wat hij zelf zijn dieptepunt noemt: 12 tot 14 uur per dag online. Niet op één platform, maar overal tegelijk — datingapps, groepschats, nieuwssites, social media. Niet voor contact, maar voor bevestiging. “Ik was eigenlijk meer in het digitale dan in het echte leven. Ik zei continu nee tegen uitnodigingen.” Die ervaring is de motor achter alles wat hij nu doet. Als marketingstrateg adviseert hij bedrijven om minder te investeren in social media — omdat het voor de meeste gewoon niet meer werkt. En met Mei Social Vrij organiseert hij een jaarlijkse campagne die duizenden mensen uitdaagt om de hele maand mei zonder social media te leven. De resultaten zijn opvallend: meer dan 70 procent van de deelnemers ervaart meer rust. 80 procent wil het opnieuw doen. Maar het gaat over meer dan individuele keuzes. Jan pleit voor keiharde regulering van de techmonopolies. Niet alleen nieuwe regels voor specifieke functies, maar de kern: marktaandeel begrenzen, ruimte maken voor alternatieven, en stoppen met accepteren dat een handvol bedrijven bepaalt hoe we communiceren.

Luister of kijk: ▶️ YouTube → https://www.youtube.com/watch?v=d2oc4Gf6wgw

Timestamps 00:00 — Intro 01:05 — Hoe social media begon als onschuldige speeltuin 05:06 — “Ik zat 12 tot 14 uur per dag op het internet” 09:30 — Het dieptepunt: meer digitaal dan echt 14:28 — Actualiteitsverslaving: twintig keer per dag NOS openen 16:34 — “We zijn als maatschappij onze aandacht kwijt” 19:55 — Impact op jongeren en mentale gezondheid 23:21 — Mei Social Vrij: wat het is en hoe het werkt 27:12 — Waarom het geen detox is maar een vrijheidservaring 28:26 — Social media als vrijheidscrisis 30:49 — De mensen voor wie het niet lukte 32:01 — Mei Social Vrij 2026: groter dan vorig jaar 32:15 — Wat adviseert Jan zijn klanten over social media? 34:56 — Waarom social media marketing niet meer werkt 37:05 — De documentaire waar Jan aan meewerkt 38:52 — Wat is er nodig als samenleving? 40:35 — Is Europa goed bezig met regulering? 44:49 — Eén ding om mee te geven—

Links & bronnen Mei Social Vrij — https://meisocialvrij.nl — Doe mee in mei 2026 Jan Bruin op Substack — https://janbruin.substack.com Marketingdiensten Jan Bruin - https://conditionsareperfect.com Jan Bruin op LinkedIn - https://www.linkedin.com/in/janbruin/

Over Jan Bruin Jan Bruin is marketingstrateeg, politicoloog en schrijver. Met Mei Social Vrij organiseert hij samen met Rutger Wessels en een heel team vrijwilligers jaarlijks een campagne die duizenden Nederlanders uitdaagt om een maand zonder social media te leven. Jan schrijft regelmatig over aandacht, verslaving en de invloed van big tech op zijn Substack.—

Abonneer Subcurrents is een podcastserie over technologie, macht en tegenkracht. In Subcurrents spreekt maker Gerbrand Oudenaarden met mensen in Nederland die in actie komen: beleidsmakers, juristen, ontwerpers en activisten die zoeken naar manieren om Big Tech te begrenzen en publieke waarden te beschermen.

Abonneer je via je favoriete podcast-app of schrijf je gratis in voor de nieuwsbrief op https://subcurrents.nl.

Subcurrents is een podcast over mensen die zich bezighouden met de invloed van Big Tech op de maatschappij.

In dit programma gaat Gerbrand Oudenaarden in gesprek met onderzoekers, makers en hackers over vrijheid, macht en technologie.

Vanaf half februari, elke twee weken een nieuwe aflevering.

Abonneer je gratis op [https://subcurrents.nl] en krijg een update bij nieuwe afleveringen of events (advertentievrij).

Volg Subcurrents:

• website: subcurrents.nl
• bluesky: @subcurrents.nl
• mastodon: @subcurrents@mastodon.nl
• peertube: tube.engagetv.com/c/subcurrents/
• youtube: https://www.youtube.com/@Subcurrents

Abonneer je via je favoriete podcast app.