Dlaczego odkładamy obowiązki na później? Palenie rzucamy od jutra, a nie od dziś, choć wiemy, że nam szkodzi. Smacznie czy zdrowo – co jemy, a co innym dajemy? Dlaczego nie chodzimy na siłownie tak często jakbyśmy chcieli i ile nas to kosztuje? Lepiej być naiwnym czy wyrafinowanym? Jakie to wszystko ma znaczenie dla polityki gospodarczej? I po co nam system emerytalny? A na deser, jak to jest z cierpliwością małżeńską?

Gościem podcastu GRAPE | Tłoczone z danych jest ekonomista Łukasz Woźny. Zapraszają: Joanna Tyrowicz & Marcin Bojanowski.

⏱ CZASÓWKA:

0:00 Początek

0:27 Rzucamy palenie

6:19 Niespójna racjonalność

10:05 Smacznie czy zdrowo?

17:50 Siłka

23:22 Naiwny vs. wyrafinowany

27:49 Klimatycznie

33:31 Gospodarka

46:22 Żal emerytalny

52:17 Cierpliwość małżeńska

54:14 Numerek

57:00 Zakończenie

Upadłość konsumencka – to koniec czy nowy początek? Sprawdzamy na przykładzie reformy prawa upadłościowego w Stanach Zjednoczonych. Kto bankrutuje i dlaczego? Lekkoduchy? A może przyczynami są choroba, utrata pracy, czy po prostu pech? Czy droższa upadłość zachęca zadłużonych do terminowej spłaty zobowiązań? A może pozbawiła szansy na nowy start tych, którzy nie z własnej winy popadli w finansowe tarapaty? Co mają z tym wspólnego karty kredytowe? Kto nie może sam kupić alkoholu, ale już ma zmierzoną zdolność kredytową? I dlaczego trzeba się zadłużać, by ją poprawić? O paradoksach bankructwa po amerykańsku rozmawiamy z ekonomistą Jaromirem Nosalem z Boston College w najnowszym odcinku podcastu GRAPE | Tłoczone z danych. Zapraszają: Joanna Tyrowicz & Piotr Żoch.

🔗 STRONA ODCINKA:

https://tinyurl.com/GRAPE-Odcinek19-WWW

⏱ CZASÓWKA:

0:00 Początek

0:52 Upadłość

8:39 Zły dług

17:16 Ranking

21:52 Pech

28:55 Ucieczka

31:16 Sen szaleńca

36:31 Reforma

39:31 Polska

42:51 Numerek

44:33 Zakończenie

📚 ŹRÓDŁA:

• Insolvency after the 2005 bankruptcy reform – Stefania Albanesi, Jaromir Nosal: https://www.jaromirnosal.net/uploads/6/0/7/5/60756213/draft_april2022.pdf

• Born to be (sub)prime: an exploratory analysis – Helena Bach, Pietro Campa, Giacomo De Giorgi, Jaromir Nosal, Davide Pietrobon: https://www.jaromirnosal.net/uploads/6/0/7/5/60756213/cepr_bornsubprime.pdf

🍇 O TŁOCZONE Z DANYCH

Kobiety pomagają kobietom w karierze? Urlopy ojcowskie obniżają mężczyznom pensje i pozbawiają ich awansów? Czy da się prowadzić samochód zgodnie z przepisami? Jaka jest cudowna broń w walce z długiem państwa? Kim był kapitan Nemo i co ma wspólnego z polską prywatyzacją? Odpowiedzi tłoczymy z danych wraz z najlepszymi polskimi ekonomistkami i ekonomistami. Nowy odcinek co dwa tygodnie w niedzielne poranki na kanałach Kultury Liberalnej.

Dlaczego nauka nie jest klasyczną inwestycją, a mimo to przynosi jedne z najwyższych zwrotów w gospodarce? Odpowiedzi szukamy z Joanną Tyrowicz i Szymonem Glonkiem z Dziennika Gazety Prawnej w podcaście GRAPE | Tłoczone z danych. Do posłuchania!

Jak prywatne wsparcie pomaga budować zespoły badawcze i przyciągać najlepszych naukowców, którzy inaczej wyjeżdżają np. do Silicon Valley? Ile kosztuje zbudowanie silnego, konkurencyjnego zespołu badawczego na 3–5 lat? Jakie mechanizmy na Zachodzie sprawiają, że firmy traktują wsparcie nauki jako element misji, dumy i budowania marki? Co muszą zrobić polskie firmy i fundacje rodzinne, żeby w najbliższych latach powstało w Polsce więcej prywatnych centrów badawczych na światowym poziomie?

Dlaczego nauka nie jest klasyczną inwestycją, a mimo to przynosi jedne z najwyższych zwrotów w gospodarce? Czemu nie da się zaplanować przełomów naukowych i jak to się dzieje, że często ich zastosowania okazują się zupełnie inne niż początkowo zakładano? Jakie przykłady historyczne pokazują, że największe korzyści z badań podstawowych przychodzą niespodziewanie i po wielu latach? Dlaczego przynoszą wyższy zwrot z inwestycji niż budowa dróg, szkół czy szpitali?

Co zyskują firmy finansując badania podstawowe?Jak wygląda model prywatnego finansowania badań podstawowych w USA, Szwecji czy Niemczech? Jaki mają w nim udział środki pochodzące ze źródeł prywatnych? Dlaczego w Polsce prywatne firmy praktycznie nie finansują badań podstawowych prowadzonych przez zespoły naukowe? Jakie bariery – finansowe, kulturowe, systemowe – sprawiają, że polskie firmy wolą inwestować w sport lub sztukę niż w naukę? Dlaczego polskie uczelnie i instytuty mają tak niskie szanse na granty (tylko 10-12 % projektów dostaje finansowanie), a w USA czy w Niemczech jest to 25-30%? Jakie są realne koszty życia i pracy naukowca w Polsce – pensje doktorantów, asystentów, liderów projektów – i dlaczego to odstrasza talenty?

Gościni: Joanna Tyrowicz

Współzałożycielka GRAPE, profesorka nauk ekonomicznych, związana z Uniwersytetem Warszawskim. W latach 2007-2017 pracowała w Instytucie Ekonomicznym Narodowego Banku Polskiego, specjalizując się w zagadnieniach dotyczących rynku pracy i gospodarstw domowych. W kadencji 2022-2028 członkini Rady Polityki Pieniężnej. Fulbright Scholar (Columbia University) oraz Mellon Fellow (w Netherlands Institute for Advanced Studies), gościła także w IAAEU w Trewirze oraz w IOS w Regensburgu.

Odcinek ukazał się także na kanale Dziennika Gazety Prawnej.

Dlaczego ekonomiści badają coming-outy? Jak dane z mediów społecznościowych pomagają zrozumieć ten proces? I co oznaczają dla gospodarki tzw. strefy wolne od LGBT? Odpowiedzi szukamy z ekonomistą Janem Gromadzkim (Uniwersytet Ekonomiczny w Wiedniu) w najnowszym odcinku podcastu GRAPE | Tłoczone z danych. Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza) i Piotr Żoch (GRAPE). Do posłuchania!

Czy wyjście z szafy naszych znajomych ma większy wpływ niż publiczne wystąpienia celebrytów? Jak dane z twitterowej akcji #jestemLGBT ujawniły efekt „kuli śnieżnej” w coming outach? Jak bliskie relacje zmniejszają strach przed odrzuceniem i zachęcają do ujawniania tożsamości? Czy decyzja o ujawnieniu tożsamości wpływa na życie zawodowe i społeczne? Czym różnią się koszty społeczne i ekonomiczne dla osób LGBT+ oraz innych mniejszości? Jakie są różnice między parami jednopłciowymi a różnopłciowymi pod względem aktywności zawodowej, bezrobocia czy posiadania dzieci? Jak uchwały tworzące strefy wolne od LGBT wpłynęły na migracje, w tym odpływ młodych i wykształconych osób z powiatów je wprowadzających? Czy nietolerancja w najbliższym otoczeniu prowadzi do emigracji?

🕰️ CZASÓWKA:

0:00 - Intro

0:38 - Dla czego ekonomista zajmuję się coming-outami?

11:54 - LGBT i sojusznicy na internecie

22:07 - Jedno płciowe związki w kategoriach ekonomicznych

31:32 - Czy pracodawcy nie doceniają pracowników w jedno płciowych związkach?

35:24 - Czy orientacja seksualna ma wpływ na decyzję na rynku pracy?

42:14 - Czy polityka anty-LGBT ma efekt na ekonomię?

48:42 - Liczba odcinka / Outro

BIO

Jan Gromadzki jest adiunktem w Katedrze Ekonomii na Uniwersytecie Ekonomicznym w Wiedniu oraz współpracownikiem naukowym Instytutu Ekonomii Nierówności na tej samej uczelni. Współpracuje również z Instytutem Ekonomii Pracy IZA. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się na efektach transferów pieniężnych, technologicznych i instytucjonalnych przyczynach nierówności płacowych oraz ekonomii LGBTQ i płci.

Strona internetowa: https://www.jgromadzki.com/

ℹ️ Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznawanych przez Ministerstwo Nauki w ramach Programu Społeczna odpowiedzialność nauki II.

Kapitał walczy z pracą, a praca z kapitałem? Jaką część urobku firm trafia do pracowników? Czy cała reszta to zysk przedsiębiorcy? Jak to wygląda w przemyśle, a jak w usługach, jak w małych, a jak w dużych firmach? Jaki wpływ na wyniki ma wysoki poziom samozatrudnienia w Polsce?

Udział wynagrodzeń rośnie czy maleje i dlaczego tak się dzieje? Jaki wpływ ma na to płaca minimalna? Czy płace nadążają za produktywnością? Co mówią oficjalne dane, a co pokazują dokładniejsze badania? Jakie wnioski płyną z unikalnego badania GRAPE obejmującego informację o 180 tys. działających w Polsce firm? Niski udział płac w firmach jest trwały czy przejściowy?

Jakie są różnice między Polską a Europą Zachodnią? Polscy pracodawcy dzielą się z pracownikami zyskami sprawiedliwiej niż europejscy? Co w tej układance zmienia przenoszenie miejsc pracy do innych państwa?

Negocjacje płacowe to przeciąganie liny między przedsiębiorcą a pracownikami? A może większy wpływ ma na to sytuacja na rynku pracy, w konkretnych branżach, samej firmy? Jaki wpływ na podział owoców pracy ma automatyzacja i sztuczna inteligencja?

Odpowiedzi szukamy z Jakubem Growcem w najnowszym odcinku podcastu GRAPE | Tłoczone z danych. Zapraszają: Patrycja Maciejewicz & Sebastian Zalas. Do posłuchania!

⏱ CZASÓWKA:

0:00 Wstęp

0:41 Polska

6:19 Rośnie/maleje

16:15 Badania

27:51 Co wiemy?

32:39 AI

43:50 Numerek

45:06 Zakończenie

🍇 O TŁOCZONE Z DANYCH

Kobiety pomagają kobietom w karierze? Urlopy ojcowskie obniżają mężczyznom pensje i pozbawiają ich awansów? Czy da się prowadzić samochód zgodnie z przepisami? Jaka jest cudowna broń w walce z długiem państwa? Kim był kapitan Nemo i co ma wspólnego z polską prywatyzacją? Odpowiedzi tłoczymy z danych wraz z najlepszymi polskimi ekonomistkami i ekonomistami. Nowy odcinek co dwa tygodnie w piątkowe poranki.

🗣 ODEZWIJ SIĘ:

Twitter: ⁠https://twitter.com/grape_org⁠

Facebook: ⁠https://facebook.com/grape.org⁠

LinkedIn: ⁠https://www.linkedin.com/company/grape_org⁠

Instagram: ⁠https://www.instagram.com/grape_org/⁠

YouTube: ⁠https://www.youtube.com/@grape_org⁠

WWW: ⁠https://grape.org.pl/⁠

E-mail: ⁠grape@grape.org.pl⁠

Z Marcinem Wrońskim z SGH odkrywamy historię gospodarczą Polski. Na najnowszy odcinek podcastu GRAPE | Tłoczone z danych zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza) i Piotr Żoch (GRAPE). Do posłuchania!

Czym jest historia gospodarcza? Jak można badać dawne dzieje w ekonomii? Czy współczesne miary gospodarcze, jak PKB, mają zastosowanie do przeszłości? Skąd ekonomiście czerpią dane do rekonstrukcji polskiej gospodarki? Na jakie trudności napotykają np. przy szacowaniu danych dla gospodarki w XI wieku? Jak się lustruje majątki królewskie czy inwentarze chłopskie? Co nam mówią przedwojenne statystyki cen i płac?

Czym był polski Złoty Wiek w gospodarce? Jak wypadała gospodarka Polski na tle Anglii czy Holandii? Co było kluczowym czynnikiem różnic gospodarczych? Jak wyglądały zasoby ludzkie, urbanizacja i nierówności w XVI-wiecznej Polsce?

Jaki wpływ na gospodarkę miała epidemia dżumy w Europie Zachodniej i jej brak w Polsce? Kiedy w Polsce pojawiła się gospodarka rynkowa? Jaką rolę pełniły w tym procesie miasta i mieszczaństwo? Co zmieniły zabory? Gdzie rozpoczął się proces industrializacji Polski i jak przebiegał?

Jaka była dynamika wzrostu gospodarczego w II RP? Jak przebiegała integracja gospodarcza państwa po zaborach? Jaki był wpływ inwestycji publicznych na rozwój? Jaką rolę odegrała reforma rolna? Jakie były jej skutki społeczne? Czy nierówności wzrosły? Plus lista priorytetów ekonomicznych II RP.

Marcin Wroński jest adiunktem w Kolegium Gospodarki Światowej Szkoły Głównej Handlowej. W trakcie doktoratu odbył półroczną wizytę badawczą w Paryskiej Szkole Ekonomii na zaproszenie prof. Thomasa Piketty’ego. W roku akademickim 2024-2025 był visiting fellow w Centrum Studiów Europejskich Uniwersytetu Harvarda. Współpracuje również z World Inequality Database, Global Labor Organization, CERGE-EI Foundation. Członek Komisji Nadzoru Finansowego. Bada nierówności ekonomiczne i mobilność społeczną w Polsce. Interesuje się również polityką publiczną oraz historią gospodarczą. Jest kierownikiem grantu Narodowego Centrum Nauki OPUS „Długookresowa zmiana nierówności ekonomicznych i mobilności międzynarodowej w Polsce”.

Strona internetowa: https://sites.google.com/view/marcin-wronski

Koniec roku to czas podsumowań i planów na przyszłość, dlatego w tym odcinku pytamy: Skąd możemy wiedzieć, co się wydarzy? Jak prognozuje się przyszłość? Jaka jest trafność przewidywań ekspertów? Dlaczego jedne prognozy się sprawdzają, a inne nie? A także: Czy da się przewidzieć rewolucję? Skąd możemy wiedzieć, jak nowa technologia wpłynie na naszą rzeczywistość? Czy liderzy kształtują naszą przyszłość? Skąd rządy, ministerstwa, agencje czy inwestorzy mogą wiedzieć, w co inwestować miliardy dolarów? Oraz jakie są mocne i słabe strony studiów nad przyszłością? Jak na te pytania odpowiadają ekonomiści, a jak progności? Odpowiedzi tłoczymy z danych z futurologiem Kacprem Nosarzewskim. Zaprasza: Joanna Tyrowicz.

⏱ CZASÓWKA:

0:00 Początek

0:37 Przyszłość

4:03 Ewangelizatorzy

10:24 Pytania

17:26 Prognozowanie

23:05 Wynalazki

25:59 Komercjalizacja

29:53 Eksperci

36:04 Kryteria

44:29 Postęp

48:36 Widoki

53:21 Numerek

🔗 STRONA ODCINKA:https://tinyurl.com/GRAPE-Odcinek24-WWW

Pewna jest tylko śmierć i podatki? Odpowiedzi szukamy z ekonomistą Wojciechem Kopczukiem (Uniwersytet Columbia) w najnowszym odcinku podcastu GRAPE | Tłoczone z danych. Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza) i Joanna Tyrowicz (GRAPE). Do posłuchania!

Po co nam podatki? Czy chodzi tylko o finansowanie potrzeb państwa, czy może ich celem powinna być również redystrybucja i wyrównywanie szans? Jak mądrze redystrybuować, nie powodując strat w całej gospodarce? Jakie podatki powodują więcej szkód niż pożytku? Dlaczego lepiej wybierać podatki, które najmniej ingerują w procesy rynkowe? Czy nierówności majątkowe są problemem? A może to naturalny efekt gospodarki? Czy warto opodatkowywać majątek? Jak mocno można opodatkować najbogatszych, żeby nie uciekli z majątkiem do rajów podatkowych? A raje podatkowe – czy to rzeczywiście taki wielki problem? Ile naprawdę państwa tracą, gdy podatnicy wyprowadzają pieniądze za granicę?

Wojciech Kopczuk jest profesorem ekonomii na Uniwersytecie Columbii w Nowym Jorku. Współpracuje również z National Bureau of Economic Research. Specjalizuje się w polityce podatkowej oraz nierównościach dochodowych i majątkowych. Od 2017 roku pełni funkcję redaktora naczelnego prestiżowego Journal of Public Economics.

🕰️ CZASÓWKA:

0:00 - Intro

0:46 - Po co są podatki?

10:48 - Czy podatek majątkowy jest właściwy?

19:50 - Czemu ekonomiści mają spory o podatkach majątkowych?

26:55 - Problemy z danymi opodatkowania

38:47 - Trudności w opodatkowaniu majątku vs dochodu

44:43 - Śmierć i podatki

52:00 - Liczba odcinka / Outro

ℹ️ Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznawanych przez ⁠Ministerstwo Nauki⁠ w ramach ⁠Programu Społeczna odpowiedzialność nauki II⁠.