Tạp chí văn hóa cover art

Tạp chí văn hóa

Tạp chí văn hóa

Written by: RFI Tiếng Việt
Listen for free

About this listen

Sinh hoạt văn hóa, nghệ thuật, đặc biệt là tại Pháp và Việt Nam

France Médias Monde Art
Episodes
  • Việt Nam qua chuyến lưu diễn của Dana Ciocarlie : Âm nhạc và những dòng kết nối

    Việt Nam qua chuyến lưu diễn của Dana Ciocarlie : Âm nhạc và những dòng kết nối
    Feb 18 2026
    Từ ngày 27/11 đến 9/12 năm 2025, nghệ sĩ piano Pháp-Rumani Dana Ciocarlie đã thực hiện chuyến lưu diễn tại Việt Nam, đưa khán giả đi qua những dòng sông, nơi âm nhạc gợi lên hình ảnh chuyển động của nước và tạo thành những kết nối giữa các thế hệ, các nền văn hóa. Chuyến lưu diễn nằm trong khuôn khổ dự án Vivre avec les fleuves của Viện Pháp và danh hiệu Living with Rivers của hiệp hội Novelette, thể hiện tinh thần hợp tác nghệ thuật và ý thức về môi trường, biến mỗi buổi trình diễn thành một hành trình khám phá đầy cảm hứng. Việt Nam là một đất nước được hình thành và được nuôi dưỡng nhờ nước. Các con sông không chỉ tạo nên địa hình và cảnh quan, mà còn đóng vai trò trung tâm trong đời sống kinh tế, xã hội và văn hóa. Từ miền Bắc đến miền Nam, sông ngòi kết nối các vùng đất, định hình đô thị, điều tiết mùa màng và lưu giữ ký ức tập thể. Tại Hà Nội, nhịp sống đô thị dày đặc, liên tục vận động, gợi cảm giác dòng chảy không ngừng. Ở phía Nam, sông nước mênh mông, chia nhánh, tạo thành vùng châu thổ rộng lớn của sông Mê Kông. Trong bối cảnh ấy, chuyến lưu diễn của Dana Ciocarlie gợi lên hình ảnh một cuộc hành trình xuôi theo dòng nước, nơi âm nhạc đối thoại với không gian, lịch sử và con người. Dự án này không chỉ xuất phát từ một chủ đề hay một lãnh thổ, mà còn từ một tình bạn Pháp–Việt được xây dựng qua thời gian. Trước chuyến lưu diễn, đó là một quá trình trao đổi lâu dài, dựa trên sự tin cậy, những câu chuyện được chia sẻ và « dịch chuyển » theo nghĩa rộng : dịch chuyển trong ngôn ngữ, văn hóa và ý tưởng sáng tạo nghệ thuật. Âm nhạc dần trở thành phương tiện chung, kết nối sông Loire – biểu tượng di sản của Pháp – với sông Mê Kông, nguồn sống thiết yếu của Việt Nam, và rộng hơn là kết nối các dân tộc với nhau. Dana cho biết : « Ở Pháp, chúng tôi có một con sông lớn mang tên Loire, đồng thời cũng là nơi khai sinh hiệp hội Novelette mà tôi tham gia thành lập. Và năm 2025 lại được chọn là Năm Quốc tế về sông nước, nên điều này thật hiển nhiên khi chúng tôi nghĩ đến việc tạo nên một chương trình âm nhạc và hành trình khám phá Việt Nam, bắt đầu từ Loire sau đó hướng về Mê Kông. Hai dòng sông này thậm chí còn được chính thức kết nghĩa với nhau. » Chuyến lưu diễn được triển khai với sự hỗ trợ của Viện Pháp tại Việt Nam và hiệp hội Novelette, đơn vị đạt danh hiệu Living with Rivers. Dự án là những suy tư về nước không chỉ như một yếu tố tự nhiên, mà như một mối liên kết sống động giữa con người, văn hóa và sáng tạo. Trong khuôn khổ đó, sông trở thành một không gian gặp gỡ giữa các lĩnh vực, các thế hệ và các chương trình nghệ thuật khác nhau. Một trong những khoảnh khắc đáng nhớ của chuyến lưu diễn là cuộc gặp gỡ với nhóm nghiên cứu CARE (Center Asian Research on Water) trên sông Sài Gòn, nơi Dana Ciocarlie trao đổi về tình trạng của các hệ thống sông ngòi đô thị với các nhà khoa học Pháp và Việt Nam. Những cuộc trao đổi này giúp bà nhận thức được rằng nước không chỉ là nguồn cảm hứng âm nhạc, mà còn là một thực thể mong manh, gắn với trách nhiệm chung, khiến mỗi buổi hòa nhạc trở thành một không gian chia sẻ và nâng cao nhận thức về môi trường. Ngày 28/11, nghệ sĩ piano Dana Ciocarlie tham gia buổi tổng duyệt đầu tiên với dàn nhạc VNSO, dưới sự chỉ huy của nhạc trưởng Honna Tetsuji. Trong chương trình biểu diễn tối 29 tháng 11 tại Phòng Hòa nhạc Quốc gia Hà Nội, bà trình diễn Concerto số 5 của Camille Saint-Saëns. Dana Ciocarlie chia sẻ : « Concerto số 5 là một tác phẩm khá đặc biệt, còn được gọi là ‘Egyptien’ (Ai Cập), lấy cảm hứng từ đất nước, con người Ai Cập và phương Đông. Văn hóa Pháp thường xuyên hướng cái nhìn về các lục địa khác, các nền văn hóa khác. Camille Saint-Saëns là một nhà soạn nhạc thuộc trường phái Lãng mạn vào thế kỷ 19. Tác phẩm này mang ý nghĩa của một hành trình khám phá.» Bà cho biết thêm: « Tác phẩm có mạch chảy xuyên suốt và đồng thời ...
    Show More Show Less
    10 mins
  • Ngựa, biểu tượng của tự do và quyền lực qua văn chương và hội họa phương Tây

    Ngựa, biểu tượng của tự do và quyền lực qua văn chương và hội họa phương Tây
    Feb 17 2026
    Với người Tây phương, Ngựa là biểu tượng của quyền lực, của sức mạnh và tự do. Ở một thời không quá xa xưa, Ngựa là bạn đồng hành vào sinh ra tử trên chiến trường. Thông minh, tinh tế, trung thành, Ngựa từng được xem như một phương pháp trị liệu để chữa lành những vết thương tâm lý : Ngần ấy lý do khiến con Ngựa có một chỗ đứng riêng biệt trong văn hóa dân gian, trong các truyền thống tín ngưỡng, cũng như trong văn học hay hội họa. Trong thần thoại Hy Lạp, Pegasus là con ngựa có cánh, biểu tượng của sự thanh cao và tính ưu việt. Trong những bức tranh cổ dưới nhiều triều đại phong kiến, nhất là dưới thời Phục Hưng, hình ảnh của các vị hoàng đế cưỡi ngựa thể hiện quyền lực tuyệt đối. Điển hình là tác phẩm Bonaparte franchissant le Grand-Saint-Bernard danh họa Jacques-Louis David thực hiện trong giai đoạn 1800–1803 : Tướng Bonaparte oai phong trên lưng ngựa trắng, vượt đèo Grand-Saint-Bernard trên dẫy núi Alpes, mở đường cho một chiến dịch quân sự vẻ vang viết nên huyền thoại Napoléon sau này. Vào thời kỳ Lãng Mạn thế kỷ XVIII-XIX, những con ngựa hoang trở thành biểu tượng của sức sống nguyên sơ, của tinh thần độc lập. Đến khi mà những cỗ xe ngựa được thay bằng xe đạp, bằng xe hơi bốn bánh, bằng những đoàn tàu hỏa, Ngựa không còn là ngựa thồ hay là phương tiện di chuyển tiện lợi nhất. Từ đó chúng trở thành thú tiêu khiển của giới thượng lưu : khi thì để đi săn, lúc thì để thi thố tài năng trên các trường đua, để cá cược… Ngựa mới chỉ bầu bạn với loài người trong khoảng thời gian từ 5500-2200 năm trước Công Nguyên, không thân thiết với nhân loại như con Chó trong nhà. Điều đó không cấm cản Ngựa là nguồn cảm hứng vô tận trong văn chương. Nhà văn người Anh, William Shakespeare từng quan niệm : « Thượng Đế đã tạo ra con ngựa từ hơi thở của Gió, từ vẻ đẹp của Đất và Tâm Hồn của con Người » cho nên, con vật ấy là « hồn, là sức mạnh tự nhiên để dẫn dắt, che chở, dẫn đường cho mỗi cá nhân hay mỗi cộng đồng ». Ngựa và tính gợi cảm Dưới nhãn quan của nhà văn người Pháp, Gustave Flaubert thế kỷ XIX thì khác. Trong tiểu thuyết Madame Bovary (1857) ông không chỉ xem Ngựa là một phương tiện di chuyển và con vật tinh tế và thông minh này trước hết là ẩn dụ cho dụng vọng, là hình ảnh của những người tình được nàng Emma lý tưởng hóa. Là một thiếu nữ có học, Emma chán anh chồng hiền lành và nhạt nhẽo như Charles. Cô tìm kiếm đam mê trong vòng tay của Rodopphe và Léon. Nhưng con ngựa mà Charles cưỡi trong lần anh đi thăm con bệnh, trong lần đầu gặp nàng Emma, là « một con ngựa cái trắng già nua (...) bước đi thiếu vững vàng ». Ngựa của Charles vụng về, hiền lành, kém hấp dẫn như ông chủ của nó. Trái lại, ngựa của Rodophe hay Léon là những con tuấn mã quyến rũ và bốc lửa. Mọi người còn nhớ hình ảnh Emma lên ngựa cùng Rodolphe nhờ có sự gửi gắm của Charles. Lần này, người và ngựa xuất hiện với vẻ ngoài hấp dẫn hơn hẳn so với anh chồng tội nghiệp : « Rodolphe đến trước cửa nhà Charles với hai con ngựa sang trọng. Một con đeo chùm tua hồng ở tai và yên ngựa phụ nữ bằng da hoẵng ». Trong chuyến dã ngoại đó, « con ngựa của Emma phóng nước đại. Rodolphe phi song song bên nàng. Thỉnh thoảng họ trao đổi vài lời. Hơi cúi mặt, tay nâng cao và cánh tay phải duỗi ra, nàng buông mình theo nhịp chuyển động của yên ngựa ». Gương mặt cúi xuống cũng như « sự buông thả theo nhịp chuyển động của yên ngựa » : Bà Bovary như thể đã sẵn sàng hiến dâng. Khi đến bìa rừng, « Họ xuống ngựa. Rodolphe buộc ngựa lại. Nàng đi trước, thả bước trên lớp rêu, (…) Nhưng chiếc váy quá dài vướng víu, dù đã được vén lên. Rodolphe, bước phía sau, ngắm nhìn giữa lớp vải đen và đôi bốt đen kia phối hợp tinh tế với đôi tất trắng (…) ». Sau những lời yêu đương ngọt nào, Rodolphe thúc ép nàng. Emma sợ hãi, cô cuống cuồng đi tìm ngựa để anh phải đỡ nàng ngang hông. Rodolphe không thể chờ thêm, chàng nài nỉ và người phụ nữ ...
    Show More Show Less
    10 mins
  • Nhà sản xuất phim Katayoon Shahabi: "Iran là một nhà tù lớn"

    Nhà sản xuất phim Katayoon Shahabi: "Iran là một nhà tù lớn"
    Feb 13 2026
    Là thành viên ban giám khảo quốc tế của Liên hoan Điện ảnh Châu Á Vesoul 2026 ( 27/01-03/02/2026 ), trong lễ khai mạc khai mạc sự kiện này tối 27/01, bà Katayoon Shahabi, nhà sản xuất phim người Iran nay sống lưu vong tại Pháp, đã mạnh mẽ lên tiếng tố cáo những tội ác của chế độ Teheran, thảm sát hàng chục ngàn người biểu tình chống chính quyền. Đối với bà Shahabi, Iran ngày nay càng giống như là một "nhà tù lớn". Sinh tại Teheran năm 1963, Katayoun Shahabi theo học văn học Pháp trước khi gia nhập Quỹ Điện ảnh Farabi (FCF) năm 1984. Mười năm sau, bà thành lập Cima Media International, chuyên quảng bá các chương trình nghe nhìn và đồng sản xuất nhiều phim tài liệu và phim truyện. Năm 2001, bà thành lập công ty riêng, Sheherazad Media International (SMI), trở thành nhà phân phối tư nhân lớn nhất các bộ phim Iran trên toàn thế giới. Katayoun Shahabi cũng đã đồng sản xuất nhiều phim tài liệu, như với kênh truyền hình Pháp-Đức Arte và sau đó sản xuất phim truyện, vẫn theo hình thức đồng sản xuất. Katayoon Shahabi từng là thành viên ban giám khảo tại các liên hoan phim quốc tế như San Sebastian (với tư cách chủ tịch), Liên hoan phim tài liệu quốc tế Amsterdam (IDFA) và Mannheim-Heidelberg. Bà còn là thành iên ban giám khảo cho hạng mục tranh giải chính tại Liên hoan phim Cannes 2016, là người Iran thứ ba được chọn vào ban giám khảo này sau các đạo diễn Abbas Kiarostami và Leila Hatami. Trả lời RFI Việt ngữ tại Liên hoan Vesoul ngày 28/01/2026, Katayoun Shahabi cho biết: “Tôi bắt đầu sự nghiệp ở tuổi 20 tại Quỹ Điện ảnh Farabi, chuyên quảng bá phim Iran trên toàn thế giới. Chính tại đó mà tôi thực sự khám phá ra điện ảnh Iran, khám phá những đạo diễn lớn. Tôi chưa từng học về điện ảnh và ban đầu không có mục tiêu làm phim, nhưng lúc đó tôi quyết định sẽ làm việc trong lĩnh vực điện ảnh. Tôi lớn lên trong một gia đình mà không ai bảo tôi rằng một phụ nữ sẽ bị những hạn chế. Vì vậy, khi bắt đầu làm việc, tôi không hiểu tại sao tất cả các đồng nghiệp mới được tuyển dụng đều được đi dự liên hoan phim, trong khi tôi thì không được cử đi. Tôi cũng không hiểu tại sao tôi không thể viết tên mình mà luôn phải viết tên của những người đàn ông làm việc với tôi. Như thể tôi là người vô hình vậy! Đó là lý do tại sao tôi đã từ chức khỏi Quỹ Điện ảnh Farabi và sau chín năm, tôi rời khỏi Cima Media International, rồi quyết định thành lập công ty riêng của mình. Khi còn làm công tác truyền thông, tôi đã yêu cầu được cử đi nước ngoài vì tôi là giám đốc phụ trách các vấn đề quốc tế, nhưng họ không muốn cử tôi đi, chẳng hạn như tham gia Liên hoan phim Cannes. Tôi bèn nói với họ: "Hoặc là các ông cử tôi đi, hoặc là tôi sẽ từ chức." Thế là họ phải cử tôi đi, vì tôi là người có kinh nghiệm nhất, họ không có ai khác. Vì vậy, tôi hiểu rằng mình luôn phải đòi những gì mình phải được hưởng, vì không ai tự nhiên cho mình cả.” Ngày 17/09/2011, Katayoon và sáu nhà làm phim khác bị bắt giữ với cáo buộc "làm gián điệp cho Đài BBC tiếng Ba Tư". Chính quyền cho rằng các phim tài liệu do BBC phát sóng là bất hợp pháp và vẽ nên "một bức tranh đen tối về Iran và người dân Iran". Các vụ bắt giữ này đã dẫn đến nhiều cuộc biểu tình phản đối trên thế giới. Katayoon Shahabi kể lại: “Tôi đã bị bắt sau khi ban tiếng Ba Tư của đài BBC được thành lập ở Iran. Vào năm 2008 đã có các cuộc bạo loạn đầu tiên và BBC Ba Tư đã đưa tin về những vụ đó. Họ đã tiếp cận tôi với tư cách là nhà sản xuất và phân phối phim để đề nghị tôi làm phim, nhưng tôi từ chối. Sau đó, họ sản xuất một bộ phim về Khamenei và muốn phát sóng nó. Chính quyền đã nói với họ: "Nếu các ông phát sóng bộ phim đó, chúng tôi sẽ coi đó là lằn ranh đỏ. Chúng tôi sẽ khiến không ai có thể làm việc với các ông nữa." Tôi là nhà sản xuất kiêm nhà phân phối quốc tế duy nhất trong số họ và là phụ nữ duy nhất. Vì tôi khá nổi tiếng trong giới điện ảnh lúc đó, họ muốn lấy tôi làm gương và nói rằng: “Hãy cẩn ...
    Show More Show Less
    10 mins
No reviews yet