Data Spy cover art

Data Spy

Data Spy

Written by: Melissa Shahgholizadeh
Listen for free

About this listen

دیتا اسپای: کشف رازی که داده‌ها فاش می‌کنند.

در پادکست دیتا اسپای، ما به جاسوسی داده ها می‌پردازیم.

هر اپیزود یک مأموریت است: کشف داستان‌های پشت اعداد و الگوریتم‌ها.

از نخستین نقشه‌های بیماری در لندن قرن نوزدهم، تا الگوریتم‌های هوش مصنوعی که امروز زندگی ما را شکل می‌دهند.

ما ردپای داده‌ها را در رویدادهای بزرگ تاریخ دنبال می‌کنیم و نشان می‌دهیم که چگونه یک جدول ساده می‌تواند سرنوشت یک جنگ، یک انقلاب یا یک اکتشاف علمی را تغییر دهد.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Melissa Shahgholizadeh
Biological Sciences Science World
Episodes
  • چهار : سرشماری1890، هالریث و ماشینی که آی بی ام را ساخت
    Jan 2 2026

    در این اپیزود زندگی و مسیر فکری هرمن هالریث را دنبال می‌کنیم؛ از کودکی پرچالش مهاجر آلمانی در آمریکا و استعداد مهندسی، تا دستیاری در سرشماری ۱۸۸۰ و ایده انقلابی کارت‌های سوراخ‌دار.

    ⚠️ همراه هالریث وارد هرج‌ومرج داده‌های سرشماری می‌شویم؛ جایی که او با الهام از بلیت راه‌آهن، مردم را به سوراخ‌های الکتریکی تبدیل کرد و پردازش را از سال‌ها به ۲.۵ سال رساند.

    💡 ماشین جدول‌بندی و جرقه IBM : چطور کارت‌های سوراخ‌دار با برق، آمار را ماشینی کرد و به IBM (۱۹۲۴) رسید.

    ⚡ رقابت پاورس: در ادامه، ورود رقیب جیمز پاورس، ماشین‌های داخلی ۱۹۱۰، UNIVAC I (۱۹۵۱ برای سرشماری) و FOSDIC (۱۹۶۰، اسکن نوری فرم‌ها) را بررسی می‌کنیم و درس‌های کلیدی برای Big Data امروز استخراج می‌کنیم.

    🎧 برای چه کسانی مناسب است؟ اگر به تاریخ تکنولوژی، دیتا ساینس، IBM، کامپیوترهای اولیه علاقه داری، این اپیزود برای توست.

    📚 منابع مهم این اپیزود:

    · مقاله‌ی «Census Technology, Politics, and Institutional Change, 1790–2020» نوشته‌ی Ruggles & Magnuson در Journal of American History.

    · صفحه‌ی تاریخچه‌ی «The Hollerith Machine» در سایت U.S. Census Bureau.

    · مقاله‌ی «Tabulation and Processing» در سایت U.S. Census Bureau.

    · کتاب «Herman Hollerith: Forgotten Giant of Information Processing» نوشته‌ی Geoffrey D. Austrian

    📧 ایمیل پادکست: dataspy.pod@gmail.com

    🎶 موسیقی: Cosmic Revelation (Pixabay Website)


    Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

    Show More Show Less
    25 mins
  • سه : نموداری که ارتش بریتانیا رو نجات داد
    Dec 5 2025

    در این اپیزود زندگی و مسیر فکری فلورانس نایتینگل را دنبال می‌کنیم؛ از کودکی در خانواده‌ای ثروتمند و آموزش متفاوت در ریاضی و آمار، تا تصمیم جنجالی‌اش برای پرستار شدن در دل جامعه ویکتوریایی.​

    ⚔️ کریمه، مرگ و داده‌ها

    همراه فلورانس وارد جهنم بیمارستان اسکوتاری در جنگ کریمه می‌شویم؛ جایی که بیشتر سربازان نه از زخم جنگ، بلکه از بیماری‌های قابل پیشگیری می‌مردند و او با ثبت سیستماتیک داده‌ها و تحلیل آماری نشان می‌دهد ریشه فاجعه در نبود بهداشت و مدیریت است، نه صرفاً در میدان نبرد.​

    📊 نمودار کاکس کامب و انقلاب بصری

    بعد می‌بینیم چطور نایتینگل برای قانع کردن سیاست‌مدارها، داده‌های خشک را به یک داستان بصری قدرتمند تبدیل می‌کند؛ با طراحی نمودار مساحت قطبی (کاکس‌کامب) که در یک نگاه نشان می‌دهد دشمن اصلی، بیماری است نه گلوله، و همین تجسم داده، راه را برای اصلاحات بزرگ در سیستم بهداشت ارتش باز می‌کند.​

    🏥 میراث در پرستاری و بهداشت عمومی

    در ادامه، به تأسیس مدرسه نایتینگل برای پرستاران، نقش او در شکل‌گیری پرستاری مدرن، عضویت در انجمن سلطنتی آمار و تأثیر ماندگارش بر سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد در بهداشت عمومی می‌پردازیم و در نهایت، چند درس کلیدی برای دنیای امروزِ داده‌محور استخراج می‌کنیم.​

    🎧 برای چه کسانی مناسب است؟

    اگر به داده، تاریخ علم، پرستاری، سلامت عمومی یا الهام گرفتن از زنانی که با عدد و تحلیل جهان را تغییر داده‌اند علاقه داری، این اپیزود برای توست.

    📚 سه منبع مهم استفاده‌شده در این اپیزود:

    • مقاله «Florence Nightingale: The pioneer statistician» در وب‌سایت Science Museum درباره نقش نایتینگل به‌عنوان پیشگام آمار و تحلیل مرگ‌ومیر در جنگ کریمه.​
    • مقاله «Florence Nightingale (1820–1910): An Unexpected Master of Data» در PubMed Central درباره مهارت‌های تحلیلی و داده‌محور او در بهداشت عمومی.​
    • مطلب «Florence Nightingale and the Polar Area Diagram» درباره طراحی و تأثیر نمودار مساحت قطبی/کاکس‌کامب به‌عنوان یکی از اثرگذارترین تجسم‌های داده در تاریخ.​

    📧 ایمیل پادکست: dataspy.pod@gmail.com

    🎶 موسیقی: Cosmic Revelation (Pixabay Website)


    Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

    Show More Show Less
    21 mins
  • دو : نقشه شبح
    Nov 18 2025

    در اپیزود دوم دیتا اسپای، به سراغ پدری می‌رویم که علم اپیدمیولوژی مدرن را پایه‌گذاری کرد: دکتر جان اسنو.

    در اوج همه‌گیری وحشتناک وبا در محله سوهوی لندن، اسنو در برابر تئوری غالب میازما (تئوری هوای بد) ایستاد. او به عنوان یک متخصص بیهوشی که به دقت مرگبار دوزها عادت داشت، به جای بینی‌اش، به داده‌ها اعتماد کرد.

    در این اپیزود خواهید شنید:

    🚨 بحران میازما: چرا مقامات اصرار داشتند وبا از بوی تعفن می‌آید و چطور اقدامات آن‌ها (مثل خوشبو کردن خیابان‌ها) فاجعه را بدتر کرد.

    🩺 پزشک ملکه: چطور جان اسنو، با تجویز کلروفرم به ملکه ویکتوریا، شهرت خود را تثبیت کرد و چطور همین دقت در اندازه‌گیری، او را به کشف منبع وبا رهنمون شد.

    🗺️ راز پمپ خیابان براد: چگونه یک نقشه ساده و چند نقطه سیاه (محل مرگ‌ومیر) توانست الگوی پنهان شیوع بیماری را در اطراف یک پمپ آب عمومی آشکار کند.

    🕵️‍♂️ کارآگاه میدانی: نقش حیاتی کشیش هنری وایت‌هد در همکاری با اسنو؛ کسی که با مصاحبه‌های میدانی، پیوند نهایی آلودگی (پوشک نوزاد) به پمپ آب را کشف و تئوری اسنو را اثبات کرد.

    📈میراث داده: چگونه برداشتن دسته یک پمپ آب، نه تنها یک اپیدمی را متوقف کرد، بلکه به یک سابقه قدرتمند برای برنامه‌ریزی شهری در جهان مدرن تبدیل شد و جان میلیون‌ها نفر را در طول قرن‌ها نجات داد.

    منابع اصلی این اپیزود:

    کتاب: نقشه شبح (The Ghost Map) نوشته استیون جانسون.

    مقالات تاریخی و بیوگرافی‌های جان اسنو و هنری وایت‌هد.

    📧 ایمیل پادکست: dataspy.pod@gmail.com

    🎶 موسیقی: Cosmic Revelation (Pixabay Website)


    Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

    Show More Show Less
    22 mins
No reviews yet